Göbeklitepe’de Tarih Yeniden Yazılıyor

Göbeklitepe, yaklaşık 6 yıl önce UNESCO “Dünya Miras Geçici Listesi”ne alınmış, 1 Temmuz 2018’de düzenlenen 42. Dünya Miras Komitesi Toplantısı’nda ise Dünya Miras Listesi’ne dahil edildi.

Açıklamada, Şanlıurfa’da bulunan ve 2011’den bu yana Türkiye’nin UNESCO’daki Geçici Miras Listesi’nde yer alan Göbeklitepe arkeolojik alanının, Yukarı Mezopotamya bölgesindeki dünyanın bilinen en eski megalitik yapı grubu olduğu ve tarihinin günümüzden 11 bin yıl öncesine kadar uzandığı vurgulandı.

hurriyet.com.tr

Göbeklitepe En Eski ve En Büyük Tapınak Bölgesi

İnsanlık tarihinin ilk tapınağı kabul edilen Göbeklitepe’nin, biraz merak ve epeyce sabır gerektiren bir arkeolojik keşfin sonunda; medeniyet tarihini nasıl yeniden yazabildiğini gösteren bir hikayesi vardır. Sadece ilk olması ile değil, en büyük olması ile de önemli. Yapılan kazılarda şu ana kadar 20 adet tapınak tespit edilmiş ve bunlardan sadece 6 tanesi gün ışığına çıkmıştır.

Göbeklitepe Konumu

Göbeklitepe Şanlıurfa’nın 20 km kuzeydoğusunda ki Örencik Köyü yakınlarında, yaklaşık 300 metre çapında ve 15 metre yüksekliğinde geniş görüş alanına hakim bir konumda yer almaktadır. O zamanlarda çok özel bir yeri var ve de çevreye hakim olmak adına yükseğe tepeye inşa edilmiş.
turizmglobal.com

Göbeklitepe Kazı Çalışmaları

Bölgede ilk kazı çalışmaları 1963 yılında yapılmış. O dönemde bir mezarlık ve küçük bir yerleşim yeri olduğu düşünülerek ileri bir kazı yapılmamış. Daha sonra 1994 yılında Heidelberg Üniversitesi’nden Klaus Schmidt bölgede bir araştırma yapmış. Ancak o zaman arkeolojik değeri dikkati çekmiştir.

Kazı çalışmaları ise 1995 yılında Şanlıurfa Müzesi Başkanlığı’nda ve İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Harald Hauptmann yüzey araştırmasından sonra başlatılmıştır. ardından Şanlıurfa Müzesi başkanlığı ve Klaus Schmidt bilimsel danışmanlığında kazılar başlamış. 2007 yılından itibaren ise kazı çalışmaları Bakanlar Kurulu kararlı kazı statüsüyle ve yine Alman Arkeoloji Enstitüsü’nden Prof. Dr. Klaus Schmidt’in başkanlığında devam etmiş.

hurriyet.com.tr

‘T’ biçimli dikilitaşlar

T biçiminde steller ile çevrilmiş Göbeklitepe tapınaklarının merkezinde iki dikili taş karşılıklı olarak yer alıyor. Göbeklitepe Kazı Ekibi Başkanı Prof. Dr. Schmidt ve arkadaşları, boyları üç ile altı metre, ağırlıkları ise 40 ile 60 ton arasında değişen T biçimindeki bu dikili taşların, bir tür ilkel insan tasvirleri olduğunu düşünüyor. Bunun en önemli nedeni ise T biçimindeki dikili taşların kenarlarında kol ve el tasvirlerinin yer alması.

archeowiesci.pl

Dikili taşların üzerinde işlenmiş hayvan tasvirleri ve soyut sembollerin varlığıysa bir başka dikkat çekici husus. Boğa, yaban domuzu, tilki, turna, kelaynak ve yaban ördekleri, en sık görülen hayvan tasvirleri arasında yer alıyor. Taşların üzerine işlenen bu hayvan tasvirlerinin yanı sıra, üç boyutlu kabartma şeklinde yapılmış başka figürlerle de karşılaşılmış.

cultura.nexos.com.mx

Göbeklitepe Eteklerinde Buğday Tarlaları

Bölgede yapılan araştırmalar doğrultusunda önemli bir kültür ürünü olan ve yüzlerce genetik varyasyonu bulunan buğdayın asıl en doğal halinde ilk olarak Göbeklitepe eteklerinde yetiştiği ortaya çıkarıldı. O dönemde tarım yapmak, topluluk beslenmesi açısından da önemliydi.

aysetolga.com

Projeye Alman Heidelberg Üniversitesi Tarihöncesi Enstitüsü de katılmış. Yıllarca sürdürülen ayrıntılı kazı çalışmaları, Neolitik Devrimi ve hazırlayan koşulları yeniden yazmayı sağlayacak güvenilir bilimsel sonuçlar sağlamıştır. Ama yine de bizim ülkemizde dikkat çekmemiş, Almanlar tarafından kazılar ancak başlatılabilmiş.

WordPress.com

Göbeklitepe ilk tapınakların bulunduğu yer olsa da, aynı zamanda en büyük yerleşim alanı olarak da tespit edildi. Sadece tarım ya da hayvancılık nedeni ile değil, dini amaçlarla da bir topluluk oluştuğu düşünülüyor.

Klaus Schmidt

UNESCO ”Dünya Mirası Listesi”ne girmek için Göbeklitepe’nin gerekli bütün özelliklere sahip ve koruma durumuyla ilgili alınan önlemlerin yerinde olduğunu dile getiren Prof. Dr. Schmidt, şunları kaydetti:

”Göbeklitepe’nin UNESCO kriterlerini doldurduğuna dair herhangi bir şüphemiz yok. Koruma açısından bakarsak bütün tepe şu ana kadar yapılaşmadan korundu. Bu yönden çok iyi durumda ve emsalsizliği, yani başka bir örneği olmaması açısından da en önemli kriteri böylece dolduruyor. Göbeklitepe’nin asıl listeye girmesi de en kısa zamanda gerçekleşecektir, bu konuda hiç şüphemiz yok. Bu aday listesinden asıl listeye geçmek zor bir prosedür. Çok işlemi gerektiren bir evre, bu evrede çok çalışmamız gerekecek ve bir çok uzmanın yardımını alacağız bu konuda. Mesela şimdiden Dünya Anıtlar Vakfı’nın bize yardımları oluyor.”

hurriyet.com.tr

Göbeklitepe’nin asıl listeye girmesinin kent için de büyük kazanımlar sağlayacağını dile getiren Schmidt, ”Özellikle bölge için, Şanlıurfa için büyük bir kazanç olacak bu. Çünkü ‘Dünya Kültür Mirası’, adı üzerinde, dünyadaki en önemli anıtlarla karşılaştırılmış olacak ve bugünkünden çok daha fazla bir tanıtıma ve tanınmışlığa ulaşacak, ayrıca buraya çok daha fazla insanı çekecektir” dedi.

Göbeklitepe Tapınağı Nerede? Ve Nasıl Gidilir?

Adres: Dağeteği Mahallesi, 63290 – Haliliye / Şanlıurfa

Nerede: Göbeklitepe Arkeolojik Alanı, Şanlıurfa kent merkezinin 18 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarındadır.

Nasıl Gidilir: Şanlıurfa merkeze 18 km uzaklıkta bulunan Göbeklitepe’ye Özel araç ile veya turlar ile ulaşım sağlayabilirsiniz. Eğer buraya uçak veya otobüs ile geldiyseniz ulaşım için taksiyi seçmeniz gerekiyor. Ve tabi ki bu da yaklaşık 150 lira bir ücret demek oluyor.

HARİTADA GÖRÜNTÜLE

Eksik ya da yanlış bilgi olduğunu mu düşünüyorsunuz? İletişim kanallarımızdan bize bildirerek düzeltmemize yardımcı olun.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.